Inkluz

Odwiedzając Kraj Kwitnącej Wiśni, trafiamy na wiele obcych nam obyczajów. Jeden z nich to zostawianie butów na zewnątrz domów. Pytając się o źródło tego obyczaju, trafiamy na maty tatami.

Tatami są od wielu wieków podłogą prawie wszystkich tradycyjnych domów w Japonii. Ich charakterystyczny wygląd wpłynął bardzo mocno na atmosferę ceremonii parzenia herbaty.

Zerknijmy trochę bliżej na te tradycyjne podłogi oraz ich produkcję. Tatami składają sie z trzech części. Środek, czyli tatami doko, jest wyrabiany z siana rośliny ryżu. Starsza odmiana tatami doko produkowana jest z wielu warstw siana, które są kładzione do siebie prostopadle. Aby wzmocnić taką strukturę, rzemieślnik zszywa wszystko nicią konopi. Ilość zszywów wpływa bardzo mocno na jakość oraz cenę tatami. Nowsze rodzaje tatami doko są mieszane z kawałkami drewna i prasowane w ramy. Wszystkie odmiany środkowej warstwy posiadają bardzo wiele małych pęcherzyków powietrza. Powoduje to, że tatami jest w lecie zawsze zimniejsze, a w zimie cieplejsze od otoczenia. Poza tym maty te wpływają korzystnie na wilgotność powietrza w pomieszczeniach.

Druga część tatami to tatami omote. Jest to powierzchnia mat, która pokrywa sianę ryżową. Tatami omote jest tradycyjnie wyrabiane z trawy zwanej igusa. Trawa ta jest siana w śierpniu na poletkach ryżu. Tam rośnie ona do końca roku. W grudniu rośliny są przesadzane na normalne pole. Podczas następnych miesięcy wieśniacy dbają o trawę. W maju zrywają jej kwiaty oraz suche łodygi, aby pozostałe rośliny mogły swobodnie rosnąć. Żniwo następuje w lipcu. Tak uprawiane rośliny noszą nazwę futsugari saibai. Jest też inna forma uprawy, w której żniwa są przeprowadzane wcześniej. Nazywa się ona hayagari saibai.

Po żniwach trawa jest bardzo uważnie segregowana oraz cięta na długość. Jakość tej trawy zależy nie tylko od koloru. Dolne kawałki rośliny są białe i wypływają negatywnie na cenę. Poza tym uważa się na pozostałości kwiatów oraz suchych łodyg w trawie. Po tej procedurze igusa jest kładziona do specjalnej mieszanki wody z gliną. Tak nasycona ma ona zwiększoną odporność. Posegregowana i wysuszona trawa trafia do rzemieślnika, który jest odpowiedzialny za tkanie tatami omote. Istnieje wiele rodzajów tkania, ale jedna z najważniejszych rzeczy to układ trawy i nitek w tkaninie. Bardzo cienki i wąski wzór jest znakiem dobrej jakości. Bardziej szerokie i proste wzory są dostępne za niższą cenę. Niektórzy rzemieślnicy produkują nawet wzory z kilku traw o innych kolorach. Takie tatami są niezwykłe i mogą osiągać wysokie ceny.

Tutaj przechodzimy do tatami beri. Jest to brzeg maty, robiony często z bawełny. Tradycyjny kolor to czarny, ale wiele bogatych samurajskich domów zleca wyrób własnych tatami beri, które maja motywy heraldyczne. Tradycyjnie cesarz ma bogate motywy roślinne przeplecione z diamentami. Tatami w światyniach posiadają często barwę purpurowoczerwoną.

Historia tatami jest starsza od kasty samurajów. Już w roku 712 znajdujemy pierwsze zapiski o tych matach. Na początku używano tylko małych tatami do siedzenia. Reszta podłogi była produkowana z polerowanego drewna. Z biegiem lat drewniana podłoga ustąpiła matom. Pierwsze maty były bardzo drogie. Tylko zamożni ludzie mogli sobie pozwolić na zakup tego luksusu. Od ery Edo tatami coraz częściej jest znajdowane w domach zwykłych ludzi.

Tatami to nie tylko mata na podłogi. Tatami to standard budowy domów. Miary różnych pomieszczeń były mierzone w ilościach tych mat. Oto mała tabelka przedstawiająca standardy tatami:

Kyouma-Datami: 6 ken 5 sun x 3 ken 2,5 sun (1970 x 985 mm)
Chuuyouma-Datami: 6 ken 3 sun x 3 ken 1,5 sun (1909 x 955 mm)
Inakama-Datami: 6 ken x 3 ken (1818 x 909 mm)
Edoma-Datami: 5 ken 8 sun x 2 ken 9 sun (1757 x 879 mm)

Grubość mat tatami wynosi około 2 sun (60 mm). Najczęściej spotykane pomieszczenia domowe mają 6 lub 8 mat.

Oczywiście jest też reguła na poprawne rozłożenie tatami w jedym pomieszczeniu. W prywatnych domach uważa się, aby rogi czterech mat nigdy się nie stykały. Inaczej wygląda rozmieszczenie mat w pomieszczeniach oficjalnych. Tutaj tatami są kładzione bardzo prosto, wzrok prowadzi wtedy do władcy lub właściciela domu.

Grafika przedstawia typowe rozmieszczenie mat tatami dla domów prywatnych. Toko lub tokonoma oznacza niszę dekoracyjną, która zawsze ma dotykać dłuższego brzegu tatami.

Następna grafika to bardzo proste ułożenie mat w budynkach oficjalnych. Tutaj stykają się cztery rogi mat.

Aby maty miały bardzo długą żywotność, trzeba przestrzegać kilku małych reguł. Nigdy nie używa się za bardzo mokrych ścierek. Tatami muszą być co cztery miesiące przemieszczane i kontrolowane. Brak przemieszczania może spowodować napad nieproszonych gości.

Zdjęcie przedstawia styk trzech mat tatami z typowym czarnym brzegiem. Widzimy tutaj także strukturę i gęstość tatami omote.

Na zakończenie tego małego artykułu chcę podać małą ideę do gry w L5K. Tatami są produktem, który powstaje z trawy oraz z siana ryżowego. Maty te nadają się bardzo dobrze do wyrobu na wsi. Niektóre są bardzo drogim wyrobem, osiągającym wysokie ceny. Jedno tatami może kosztować nawet powyżej jednego Bu. Produkcja ryżu oraz produkcja trawy igusa są bardzo do siebie podobne oraz uzupełniają sie nawzajemnie. Wioska, która należy do graczy, może produkować maty tatami i mnożyć majątek samuraja oraz jego daimyo.

Prześlij mi swoją opinię o artykule!