Spis trePci Cyberpunk

VR Shangrila


Case

Szok Przyszłości, Alvin i Heidi Toffler


Prace Alvina i Heidi Tofflerów - Szok przyszłości, Trzecia fala i Powershift (Przejęcie władzy) - tworzą trylogię, która prezentuje wizję spójnego modelu społeczeństwa bliskiej przyszłości oraz rządzących nim zasad.

Tytuł pierwszej pracy Alvina i Heidi Tofflerów, Szok przyszłości, stał się obiegowym określeniem dotyczącym skali przemian, które przeżywamy. Książka zwróciła uwagę na przyspieszenie i mnożnikowy mechanizm zmian, które najczęściej zaskakują i powodują dezorientację jednostek, wspólnot, ciał politycznych i życia gospodarczego.

W Trzeciej fali Tofflerowie od obserwacji przeszli do przedstawienia prognostycznej wizji. Na rewolucję informatyczną spojrzeli w perspektywie dziejowej, porównując ją z dwoma przełomami o podobnej wadze: rewolucją rolniczą i przemysłową. Pisali o naporze trzeciej fali dziejowych przemian, za sprawą której uczestniczymy w procesie narodzin nowej cywilizacji.

Tofflerowie uznali, że przepływ i wymiana informacji stały się naczelnym czynnikiem wytwórczości i władzy człowieka. Gdziekolwiek spojrzymy: na światowe rynki finansowe, całodobowe przekazywanie na cały świat informacji, biologiczną rewolucję oraz jej skutki dla ochrony zdrowia i produkcji rolniczej, wszędzie widać jak rewolucja informatyczna zmienia rytm, strukturę i treść naszego życia.

Dzięki ukazaniu sensu tej przemiany, Trzecia fala wywarła wielki wpływ na strategię poczynań wodzów gospodarki i polityki, gdzie położono nacisk na najnowszą technikę i informację. Praca ta nie pozostała bez echa także w USA i wielu strategów gospodarczych zaczęło przekształcać podległe im organizacje tak, aby przygotować je do nadejścia XXI wieku.

Znakomitym przykładem może tu być generał Donn Stany, przełożony TRADOC (Dowództwa Szkolenia i Doktryny Wojennej Armii Lądowej USA), który w początku lat osiemdziesiątych przeczytawszy Trzecią falę uznał, że Tofflerowie dokonali rzetelnej analizy przyszłości. Oboje autorów zostało więc zaproszonych do kwatery TRADOC w Fort Monroe, gdzie wizję formułowaną w Trzeciej fali skonfrontowali z pomysłami strategów wojskowych, co zostało wspaniale opisane w niedawnej książce War and AntiWar (Wojna i antywojna).

Świat po raz pierwszy ujrzał starcie militarnego systemu trzeciej fali z przestarzałą machiną wojskową drugiej fali podczas operacji Pustynna Burza. Doprowadziła ona do jednostronnego zniszczenia sił irackich przez Amerykanów i ich sojuszników w dużej mierze z tego powodu, że systemy trzeciej fali ukazały swą nieporównaną wyższość. Zbudowane na modłę drugiej fali, skomplikowane systemy obrony przeciwlotniczej okazały się bezużyteczne w obliczu "niewidocznych" maszyn trzeciej fali. Solidnie okopane armie drugiej fali zostały wymanewrowane i unicestwione, kiedy przyszło im stawić czoło komputerowym systemom namiaru i logistyki.

Efekt był równie druzgocący jak w roku 1898, kiedy naprzeciwko siebie stanęły siły pierwszej fali Mahdiego z Omdurmanu i angloegipskie wojska drugiej fali.

Chociaż jednak tak oczywiste jest to, że dzieje się coś zasadniczo nowego w polityce, ekonomii, sferze militarnej i całym życiu społecznym, w dalszym ciągu zdecydowanie zbyt małą wagę przywiązuje się do znaczenia wizji Tofflerów.

Większość polityków, reporterów i recenzentów nie dostrzegła wniosków, które płyną z Trzeciej fali, a bardzo niewielu jest takich, którzy pojęciu trzeciej fali gotowi byliby nadać nośność polityczną. To właśnie ów brak szerokiej, tofflerowskiej wizji sprawił, że ogólnoświatowa polityka ugrzęzła we frustracji, negatywizmie, cynizmie i zniechęceniu.

Kontrast pomiędzy przemianami świata jako całości a stagnacją życia politycznego stanowi zagrożenie dla naszego systemu społecznego. Jeśli nie liczyć koncepcji trzeciej fali, nigdzie nie widać prób zrozumienia, skąd bierze się zniechęcenie i rozgoryczenie, które, jak się wydaje, opanowały polityków i administracje rządowe w całym uprzemysłowionym świecie.

Nie powstał język, w którym można by wyrazić nękające nas problemy, nie ma wizji odsłaniającej kształt przyszłości, ku której zmierzamy, nie istnieje program, który miałby na celu przyspieszenie i ułatwienie przejścia do nowej epoki.


Wydane w ponad trzydziestu językach prace Alvina i Heidi Tofflerów, publicznie lub prywatnie cytowane były przez takie postacie ze świata polityki jak Yasuhiro Nakasone czy Michaił Gorbaczow. Kiedy Trzecią falę opublikowano w Chinach, została natychmiast zaatakowana jako rozsiewacz "duchowej zgnilizny Zachodu" i wycofana z obiegu. Kiedy jednak po wystąpieniu Deng Xiaopinga ponownie zezwolono na jej sprzedaż, znalazła się na drugim miejscu chińskiej listy bestsellerów.

Stała się biblią ruchu demokratycznego, a kiedy ze stanowiska przewodniczącego partii komunistycznej usuwano Zao Ziyanga, który wykazał zbyt wiele zrozumienia dla studentów demonstrujących na placu Tienanmen, jednym z argumentów stało się jego spotkanie z Tofflerami.

Chociaż oboje bronią się przed słowem "przepowiednie", argumentując, że nikt nie może znać przyszłości, jest zarazem prawdą, że udało im się z wyprzedzeniem opisać wiele zdarzeń, które potem wstrząsały światem. Mówili więc o komputerach, rozpadzie rodziny komórkowej, klonowaniu i kontroli urodzin, o nowych formach organizacji antybiurokratycznych, mnożeniu się nisz rynkowych i nisz komunikacyjnych, o rozwoju aliansów politycznych na rzecz jednej, konkretnej sprawy, o grupach nieformalnych i zainteresowaniu demokracją elektroniczną.


W ostatniej książce, War and AntiWar (Wojna i antywojna), wypracowanym wcześniej metodom analizy poddają współczesne problemy wojny i pokoju.


Wyjątki

Wizja świata

"Nowy styl życia, który przynosi trzecia fala, za podstawę mieć będzie zróżnicowane i odnawialne źródła energii. Nowe metody produkcji, które do lamusa odeślą większość produkcji taśmowej i nowy typ rodziny, która nie będzie miała charakteru zamkniętej w sobie komórki. Pojawią się nowe instytucje, które będzie można nazwać elektroniczną wioską.

Radykalnie przekształcone zostaną szkoły i formy współdziałania. Rodząca się cywilizacja spisuje dla nas nowy kodeks zachowań. Usunie standaryzację, synchronizację i centralizację, usunie koncentrację energii, pieniędzy i władzy. Ta nowa cywilizacja ma swoją własną wizję świata, swoje własne podejście do czasu, przestrzeni, logiki i przyczynowości. Ma też swoje własne zasady polityki przyszłości."

Różnorodność pracy umysłowej

"W warunkach ekonomiki super-symbolicznej przestarzałe staje się nie tylko dawne pojęcie bezrobocia, ale w ogóle pracy. Aby stworzyć nowe, trzeba dokonać jeszcze bardziej radykalnych zmian w naszym słowniku.

Zacznijmy od tego, że tradycyjny podział gospodarki na rolnictwo, przemysł i usługi więcej zaciemnia niż wyjaśnia. Gwałtowne zmiany zachodzące w świecie sprawiają, że rozmywają się podziały ongiś wyraziste i klarowne. Zamiast więc trzymać się starych klasyfikacji, zapytajmy lepiej, czym ludzie zajmują się w konkretnych firmach, aby wytworzyć bogactwo, a wtedy okaże się, iż we wszystkich tych trzech sektorach praca w coraz większym stopniu polega na przetwarzaniu symboli, jest więc pracą umysłową.

Bankierzy na przenośnych komputerach modelują rynki finansowe, farmerzy wyliczają na komputerach, jakie trzeba będzie zrobić zasiewy, pracownicy stalowni czuwają przy konsoletach i monitorach. W tej sytuacji zupełnie bez znaczenia jest, czy ekonomiści wpiszą te poczynania do rubryki rolnictwo, przemysł czy usługi.

Bezużyteczne stają się dawne określenia zawodów. O wiele lepiej jest grupować pracowników wedle tego, jak wiele z ich czynności polega na przetwarzaniu symboli, zupełnie niezależnie od kwestii, czy czynności owe wykonują w magazynie, ciężarówce, fabryce, szpitalu czy urzędzie.

W grupie pracowników umysłowych znajdą się badacz naukowy, analityk finansów, programista komputerowy, ale także na przykład archiwista. Dlaczego archiwista znalazł się obok naukowca? Gdyż ich praca - skądinąd nader różna i tocząca się na różnych poziomach abstrakcji - polega na przekazywaniu informacji i ich mnożeniu. Jest to działalność dotycząca całkowicie sfery symboli."

Adres kontaktowy:
The Progress & Freedom Foundation
1250 H Street N W, Suitę 550
Washington, DC 20005
Tel: 202/4842312
Fax: 202/4849326
Email: PFF@aol.com


Prześlij mi swoją opinię o artykule!

Imię/Ksywa

Opinia

Na górę strony