Heuresis

W 40 numerze Heuresis mieliście okazję przeczytać tekst Ob_MF pod tytułem "Higiena". Ten tekst z założenia ma być kontynuacją i rozwinięciem tamtego temat. Tekst może być wykorzystany głównie w grach opartych o realia fantasy, chociaż nawet w światach Hi-Tech może się zdarzyć, że z braku prądu lodówki omówią posłuszeństwa...

Problemy z higieną dają o sobie znać dość podstępnie i gwałtownie (jeśli nie liczyć wysyłanych przez nie sygnałów zapachowych). Najpowszechniejszą ich manifestacją są zatrucia pokarmowe. Za większość zakażeń odpowiadają mikroorganizmy żyjące na żywności, lub w wodzie.

UKRYTY WRÓG

Zatrucie pokarmowe jest najczęściej ostrą dolegliwością występującą w niedługim czasie po spożyciu zakażonego pokarmu. Może ono być następstwem inwazji bakteryjnej, albo toksyn bakteryjnych znajdujących się w pokarmie.
Co takiego możemy spotkać?
Znana wszystkim Salmonella posiada kilka gatunków, które powodują zatrucia, dwa z nich to pałeczka duru mysiego (S. typhi murium), oraz pałeczka pomoru swiń (S. cholere suis). za zatrucia pokarmowe mogą być także odpowiedzialne gronkowce, oraz laseczka okrężnicy (E. Coli - robiąca obecnie zawrotną karierę w genetyce i biotechnologii). Za zatrucia pokarmowe mogą także odpowiadać pleśnie, pomimo, że ich obecność zazwyczaj jest widoczna, a może właśnie dlatego, gdyż widzimy tylko strzępki grzyba odpowiedzialne za rozmnażanie się, gdy tymczasem w pokarmie ma on zazwyczaj dużo głębszy zasięg.

NATURALNA KOLEJ RZECZY

W czasach historycznych zima była jednym z trudniejszych do przetrwania okresów, ludzie żyli z tego co udało im się zgromadzić w poprzednim sezonie. Krytycznym momentem był schyłek zimy, zapasy były na wykończeniu, ziemia jeszcze nic nie rodziła... a temperatura otoczenia rosła, co niezbyt korzystnie wpływało na stan i tak skąpych juz zapasów.

Ziemniaki przechowują się nieźle, ponadto gotowanie, czy pieczenie zazwyczaj zabija niebezpieczne mikroorganizmy, ale nawet zupełnie jałowe kartofelki mogą nieść w sobie niebezpieczeństwo...
Solanina jest substancją miejscowo drażniącą, łatwo wywołującą martwicę tkanek. Pokarmowe zatrucia solaniną powodują biegunkę, wymioty, ślinotok, bóle głowy i senność. O spowodowanie tych zatruć często obwiniane są produkty mięsne. Solaninę możemy znaleźć w zepsutych, kiełkujących ziemniakach, a jej największe stężenia wykrywano w łupinach. W czasach nam współczesnych (z kilkudziesięcioletnią tolerancją dokładności) zatrucia solaniną notowano w wojsku.

MÓR

Dżuma (Pestis), jest pierwszą chorobą epidemiczną, wzmianek o niej można się doszukać już w Starym Testamencie, znaną co najmniej od 1060 roku p.n.e. a w VI wieku n.e. epidemia dżumy powoduje śmierć prawie połowy Europejczyków, ostatnia epidemia miała miejsce we Francji w 1923 roku. Często uważana była za Boską karę dla grzeszników, następnie za wpływ "morowego powietrza", zawierającego zbyt dużo wilgoci, wobec czego niebezpieczne było... chodzenie po rosie.
Człowiek zaraża się Dżumą od gryzoni (głównie myszy i szczurów) za pośrednictwem pcheł. Po ukąszeniu przez zakażoną pchłę rozwijają się gorączka i bóle miejscowe, czasem zawroty głowy, a nawet majaczenia. Następnym objawem najczęściej jest bolesne powiększenie węzłów chłonnych, objawiające się powstawaniem podskórnych guzów. Guzy mogą zanikać , lub ulegać zropieniu z przebiciem na powierzchnię w trakcie zdrowienia. Około 75% zachorowań kończyło się śmiertelnie.

ROBALE

Częstym problemem nękającym ludzkość, szczególnie w cieplejszych rejonach są pasożyty. Możemy się nimi zarażać spożywając zakażoną ich jajami (lub larwami) żywność, bądź wodę, a niektóre z nich mogą nawet przedostawać się do naszego organizmu przez naszą skórę, gdy chłodzimy sobie stopy w sadzawce.

Tasiemiec samotny (Taenia solium) obecnie nazywany uzbrojonym może osiągać do 3 metrów w jelicie człowieka. Zakażamy się nim spożywając mięso świni z wągrami tasiemca. Jednak możliwa jest i inna droga. Gdy ważywa nawożone są odchodami, możemy się zarazić jajami tasiemca, a wtedy to nasze tkanki stają się siedliskiem wągrów, co może prowadzić do poważnych objawów mózgowych.

Glistnica, czyli zakażenie glistą ludzką jest typową chorobą brudnych rąk. Jej jaja mogą przeżywać w glebie nawet do 6 lat. Do objawów glistnicy należą bóle brzucha, sporadyczne wymioty, osłabienie oraz zaburzenia snu. Czasami glisty są wydalane przez usta na skutek odruchu wymiotnego.

BIBLIOGRAFIA?

Tekst ten powstawał kilka razy, używane do niego książki były coraz starsze, do ostatecznej wersji głównie przyczyniły się "Choroby zakaźne i inwazyjne" pod red. B. Kassura z 1974 roku, oraz "Toksykologia" S. Schillinga-Siegangalewicza z 1947 roku. Uznałem, że znajdująca się w nich terminologia jest ciekawsza, ciężko też byłoby szukać informacji o szkodliwości łupin ziemniaków we współczesnym piśmiennictwie.