W tej rubryce znajdziecie informacje związane tylko i wyłącznie z mrocznym aspektem RPG i jego najwyższym stanem ewolucyjnym jakim jest Świat Mroku. Naczelnymi zaś przedstawicielami nadludzkich istot zamieszkujących gotycko-punkowe ulice miast końca wieku są oczywiście wampiry :).

Wielokrotnie proszono mnie, abym przedstawił swoje wizje dotyczące tworzenia opowieści o nieśmiertelnych w sposób, który można by nazwać "poradnikiem" czy też "przewodnikiem". Fakt, jest to dobry pomysł, gdyż, jak myślę, wniesie nieco nowych wiadomości dla tych, którzy chcieliby zacząć pisać sagi, ale nie bardzo wiedzą jak się za to zabrać, a może zainspiruje tych, którzy cierpią na chwilowy brak weny twórczej. Postaram się więc zawrzeć możliwie jak najwięcej wskazówek, popartych przykładami z moich własnych, ukończonych już sag. Za miesiąc napiszę jak z kolei grać w taką sagę aby oprócz przyjemnej zabawy stała się ona też czymś więcej, niosła refleksje, przesłanie a gracze choć na chwilę zostali aktorami z prawdziwego zdarzenia... Słowem-każdy powinien znaleźć coś dla siebie. Zaczynamy.

Spójrz na swoich graczy. To oni są podstawą Twojej sagi, wokół nich toczyć się będą prawdopodobnie wydarzenia. Oni będą głównymi aktorami, świat który przedstawisz postrzegany będzie przez pryzmat ich postaci. "Byt określa świadomość" - to maksyma o której musisz pamiętać, wiedząc że inaczej patrzą na otoczenie anarchiści a inaczej politycy. Nie staraj się za wszelką cenę pogodzić ognia i wody gdy gracze zadeklarują chęć grania konkurencyjnymi klanami. Nie twierdzę, że jest to rzecz nie do wykonania, lecz często w trakcie gry dochodzi się do wniosku, że coś tu nie gra...Związki wampirzej koterii są nieco naciągane i gdyby spojrzeć obiektywnie - nie mogłyby istnieć naprawdę. Nie dopuść do sytuacji w której gracze zauważają owe niedociągnięcia i świadomie brną dalej, sądząc że nie mają innego wyjścia bo inaczej gra nie doszłaby do skutku. Godzą się na pomyłkę Narratora. Świat Mroku jest niezbadany i daje oceany możliwości dzięki którym mógłbyś pogodzić rzeczy na pierwszy rzut oka sprzeczne. Przykład? Valeri - nieświadomie związany Więzią Krwi z członkiem innego klanu, przeświadczony o jego dobrych intencjach, o czym nie wiedział (nie domyślał się) sam gracz. Taka mała zmowa między Narratorem a graczami. Reakcja na wieść o tym że wszystkie jego akcje były manipulacją innej osoby do dziś została w mojej pamięci. Rozgoryczenie, zawód, ślepa złość gdy Ostateczna wyciągała po niego swoje szpony... Ta gra jest okrutna i nie zapominaj o tym.

Innym wyjściem jest stworzenie koterii z członków jednego klanu - siłą rzeczy ich światopogląd będzie podobny. Koteria może współpracować z wielu powodów - najczęściej spotykane to: wspólny przeciwnik przeciwko któremu stanąć mogą tylko razem (a który i tak będzie górą ;), wspólne interesy, konflikt pokoleń (Neonaci vs. Ancillae), miłość między członkami różnych klanów (Bloodbond), przykazanie starszych, izolacja w miejscu z którego droga wiedzie tylko razem... Pamiętaj, że sytuacje trudne dla bohaterów są najlepszymi pretekstami do zawiązania czegoś w rodzaju "przyjaźni" między wampirami - szacunku, lojalności... (przyjaźni w czystej znanej ludziom formie nie ma między Kainitami, staraj się ograniczać podobne związki dzięki np. NPCom którzy na pewno nie omieszkają podrzucić kilku wrednych plotek ;)

W ostateczności użyj mojego sposobu - kompletnego zerwania z White Wolf'owską ideą klanów. Dziwne? Hmmm...wcale nie. Otóż gdy gracze nie mają pojęcia o klanach, nie muszą zaprzątać sobie głowy wszelkimi niepotrzebnymi informacjami (w stylu odwiecznego koszmaru Narratora "Jakiego klanu jesteś ?" ;) i skupiają się na odgrywaniu swoich postaci. Po prostu lepiej grają, nie pamiętając o mechanice. Określ postaci skupiając się na nich właśnie, a nie na dyscyplinach czy współczynnikach. Kiedyś przedstawię tę ideę szerzej. Może niektórzy już ją znają, lecz ja ciągle sądzę, że jest dobra. Sprawdza się to w wypadku osób, które czują klimat a nie grają. Po prostu są wampirami a nie Gangrelami czy Brujah. Wiem z doświadczenia, że dziewczyny boją się mechaniki, ale wystarczy pokazać im kilka chwil natchnionej dramy...Wtedy są najlepszymi graczami pod Księżycem. Pamiętaj o tym, aby nie skąpić im wad osobistych, wtedy charaktery są pełniejsze. Zresztą czasem same postacie starają się posiadać kilka ludzkich nawyków, gdyż jak sądzą - to pomaga uchronić się przed Bestią, upływem Humanitas. W jednej z moich sag gracze zaczęli z wadą Mroczne Fatum, przeświadczeni o swym mającym nastąpić nieuchronnym końcu. Wspaniale było patrzeć jak sami przeżywają rozterki swoich postaci coraz bardziej się do nich przywiązując i starając się uniknąć przeznaczenia. Okrutnie piękne. Poza tym to duży plus dla Ciebie, determinujący zakończenie sagi. Niczym kat wybierasz tylko sposób...

Jeżeli chodzi o wiek postaci, stanowczo odradzam Ci "ustawowe" 50 lat by wprowadzić nowego członka Rodziny do gry. Czy potrafisz ogarnąć umysłem taki okres czasu? Albo wyobrazić sobie siebie za 10 lat? Myślę że operowanie pojęciami których zrozumienie przychodzi z trudem musi w jakiś sposób prowadzić do spłycenia rozgrywki, a w rezultacie do jej niezbyt dobrej oceny końcowej. Spytasz więc czy możemy do końca zrozumieć wampiryzm? To tylko metafora służąca do przedstawienia szeregu innych, głębszych problemów, poza tym jest to całkowita fikcja możliwa do postrzegania na tyle sposobów ilu jest odbiorców. Nie można tego zrozumieć w jeden, odgórnie ustalony sposób. Poza tym, według mnie przez owe 50 lat przeciętny człowiek zapomina wszystko czego doświadczył, a jego związek z człowieczeństwem powinien zaniknąć zupełnie.

O wiele dobitniejszy obraz daje walka o swoją duszę młodych Kainitów, przeistoczonych w ostatnich kilku latach. Tajemnic, które przekazać ma Dziecku Rodzic nie ma z kolei tak wiele by czekać kilka dekad, szczególnie gdy Rodzic nie jest wcale osobą potężną (jak to jest w przypadku XIII pokolenia).Zacznij od ogólnej koncepcji sagi w sposób zbliżony do tego, który przedstawiony jest w podręczniku głównym. Na tym etapie określ po prostu jakiego rodzaju opowieść będziesz tworzył. Czy będzie to opowieść o zdobywaniu władzy i wkupywaniu się w szeregi Camarilli przez szereg intryg i podstępów, czy też opowieść o pogardzie dla władzy i gloryfikacja młodzieńczych ideałów? Czy opowiesz o Człowieczeństwie traconym cokolwiek zrobią niczym woda z rozbitego naczynia, czy też pełną magii i tajemnych rytuałów mistyczną baśń o zdradzie w szeregach najbardziej tajemniczego ze stowarzyszeń? Wszystkie te możliwości daje Ci Wampir, sam z pewnością wymyślisz ich szereg, czuj się wolny by to zrobić. To twoja opowieść. Jeśli zaczynasz prowadzenie nie polecałbym Ci jednak mieszania koncepcji. Wiem, że przedstawione w ten sposób przygody potrafią być doskonałe, więcej - potrafią dać graczom obraz świata jako funkcjonującego i żyjącego organizmu, ale gdy wymkną się spod kontroli - gracze pozostaną zasypani wielością wątków i odczuć a w rezultacie trudno będzie im wyciągnąć jakiekolwiek wnioski. Możliwe że sam zgubisz się w gąszczu wątków albo że chcąc przedstawić ich jak najwięcej część z nich wielce spłycisz. To nie wychodzi na dobre grze. Skup się na "głównym przesłaniu".

Przesłanie...Otóż to. Cóż zostaje z systemu po odarciu go z mistycyzmu? Opowieść przypominająca film klasy C o wampirach w dzisiejszych czasach. Nie sprowadzaj gry jedynie do sprawozdania z kolejnych nocy spędzanych w mieście. Unikniesz banalności i "syndromu brazylijskich seriali" [red.nacz. przydałoby się wspomnieć także o wenezuelsko-argentyńskim syndromie:]. Co mam na myśli mówiąc o przesłaniu? Moim zdaniem każda saga powinna mieć pewien element spajający, główny motyw. Często będzie to symbol, pewnie o wielu znaczeniach by nie był jednoznaczny. Zresztą twórcy systemu chcieli chyba nieśmiało wskazać kilka z nich - ankh, symbol życia nabierający zupełnie nowego znaczenia, gdy patrzeć nań przez pryzmat Wampira, róża, celtycki krzyż, nawet krew to symbol... Ty możesz użyć przewijającego się motywu starego posągu, który obserwuje poczynania postaci swoimi kamiennymi oczami...Zastanawialiście się kiedyś dlaczego one zawsze zdają się patrzeć w waszą stronę? Użyj symboliki Tarota (pozdrowienia dla Toreada), który jest kopalnią symboli, lecz zaznajom się wcześniej z tematem by uniknąć oskarżeń o "efekciarstwo" oraz numerologii która użyta w celach konstrukcji zagadek daje genialne efekty... Sięgnij po Biblię, znajdziesz w niej cały ogrom pomysłów. To chyba najbardziej mroczne dzieło ze wszystkich kiedykolwiek spisanych, trzeba tylko wiedzieć jak szukać... Zainspiruje Cię na pewno, a gdy tak się stanie - sięgnij po książki i artykuły dotyczące "Kodu Biblii" czyli rzekomo istniejącego tajnego zapisu, który ukryty między wersami pisma informuje o prawdziwej historii Świata...

Polecam też stare alfabety idealne do tworzenia rekwizytów z zamierzchłej przeszłości i oczywiście -stare łacińskie teksty do odczytania na głos przy wszelkich scenach tajemnych rytuałów... Głównym przesłaniem może być powtarzający się co jakiś czas wątek muzyczny (pamiętacie Minę tańczącą z Drakulą?), zdanie wypowiadane przez różnych bohaterów (będą przyrzekali że powiedzieli je ot, tak), stare przepowiednie mające spełnić się wraz z Apokalipsą (patrz Gehenna), wypowiadane słowami szaleńców...

Kiedy już zdecydujesz się na rodzaj sagi i zdeterminujesz głębsze przesłanie, którego poznanie dane będzie tylko nielicznym, zajmij się określeniem rzeczy bardziej przyziemnych czyli - scenerii. Nie musi być to wszakże rutynowa praca. Włóż w nią serce i pokaż, że twój pomysł na grę to nie kolejne miasto a la Nowy York. Opracuj detale, bo gdy przyjdzie do improwizacji będziesz zmuszony do korzystania z tego co aktualnie masz na podorędziu. Pytanie - na ile sposobów potrafisz nie zastanawiając się opisać nocny klub? Właśnie. To zawsze będą wariacje kilku miejsc, które wyobrażasz sobie teraz. To samo z innymi lokacjami - parki, ciemne zaułki, nocne sklepy...

Sięgnij do klasyków kina, czarno-białych filmów z początku wieku, horrorów z lat 60-tych, nowszych rzeczy w rodzaju "Kruka" czy książek (Rice, Barker, King). Postaraj się by miasto było wyjątkowe. Ja w swoich sagach korzystam ze zdjęć starych budynków i różnych tajemniczych miejsc, które wcześniej skrzętnie fotografuję. Oczywiście tylko czarno-białych ;) Doskonały efekt daje też użycie rzutnika przezroczy i wyświetlanie odpowiednich slajdów w czasie trwania gry. Pozwala na dość duży stopień wczucia się w sytuację opisywaną przez Narratora. Zastanawiałeś się kiedyś nad poprowadzeniem gry w mieście, gdzie wampirów byłoby powiedzmy - troje? Zapewniam Cię, że takie sagi też są ciekawe i potrafią nierzadko być większym wyzwaniem dla graczy niż walka o przetrwanie w metropolii z dziesiątkami przedstawicieli innych frakcji. Poza tym możesz o wiele dokładniej przedstawić otoczenie niż gdzie indziej, a to duży plus. W końcu gdy żyje się dziesiątki lat, powinno się znać swoje otoczenie, prawda?

Celowo nie opiszę zasad którymi powinieneś się kierować przy tworzeniu wampirzej społeczności, gdyż uzależniony jest ów wybór bezpośrednio od sagi na którą się zdecydujesz. Nie bądź jednak rzemieślnikiem, stwórz coś niepowtarzalnego, postaci pełne - ze swoimi celami i ambicjami. Takie, które żyją także poza grą...Ale o tym za miesiąc.

Póki co podam przykład z innej sagi. Camarilla w mieście traci dawną świetność, swoje zasady i tradycje ubiera w coraz bardziej absurdalne reguły i nakazy, czego bardziej trzeźwo myślący znieść nie mogą. Książę szaleje, lecz nie wszyscy to zauważają. Niektórzy nie chcą tego widzieć, wolą mieć czyste sumienie wykonując polecenia. Egzekutor zaginął, mówi się że został zabity. Brujah wypowiadają posłuszeństwo Zarządcy i zakładają własną, samozwańczą domenę. Tremere znikają z oblicza ziemi, przeciągając najbardziej znaczące jednostki na swoją stronę. Ponoć gdzieś czai się ktoś jeszcze potężniejszy, a efekty jego działania widać bardzo wyraźnie. Frontman Brujah zyskuje tym samym nietykalność, gdyż wszyscy wiedzą, że w wypadku jego śmierci zbuntowani anarchiści złamią Maskaradę. Dziwny stan jaki nastał pogarsza się, miasto staje na granicy chaosu...

Główne postaci starają się zaś zająć po prostu odpowiednie miejsce w całej sieci intryg ogarniającej miasto. Miejska dżungla, gdzie każdy jest potencjalnym wrogiem i pogłębiająca się atmosfera zagrożenia. Koniec wieku zbliża się wielkimi krokami...

Zostawiaj sobie furtki, którymi możesz uciec przed dociekaniami graczy, nie dopowiadaj wielu rzeczy. To bardzo pomocne, gdy trzeba czasem coś zaimprowizować (tego też staraj się nie robić z tych samych powodów o których mówiłem wcześniej). Korzystaj z uznanych standardów narracji czyli wszelkich trików z "podstawki" w rodzaju scen o znaczeniu symbolicznym, reminescencji, powiązań z przeszłością. Umiejętnie przygotowany scenariusz oparty o doświadczenia z przeszłości a szczególnie ich ciemniejszą stronę i ich teraźniejsze efekty może na długo zostać w pamięci... To samo dotyczy scen onirycznych, które dają zamierzony efekt tylko wtedy, gdy dawkuje się je umiejętnie. Raz jeszcze - sceny te mogą być wplecione w scenariusz sagi, lecz należy zrobić to umiejętnie by nie uczynić z gracza bohatera (no chyba, że taki był twój zamiar). Pamiętaj - Maskarada to nie gra o bohaterstwie, wystrzegaj się wszelkich form gloryfikowania graczy. Sam pomysł z przewodnim motywem wizji powinien raczej brać swój początek od kogoś niezależnego (NPCa).

Skąd brać pomysły na przygody? A czy jest lepsza inspiracja niż otaczający Cię świat? Sięgnij pamięcią wstecz i przywołaj wszystkie te elementy, które zawsze wydawały się tajemnicze i niezbadane do końca. To one mogą stać się najciekawszymi pomysłami gotowymi do rozwinięcia w przygodę... Przykład?

      Kiedyś, wracając z koncertu nielicznymi starymi uliczkami mojego miasta, mając jeszcze w uszach muzykę zauważyłem taki obrazek: Starszy mężczyzna, lekko siwiejący ubrany elegancko stał na rogu zupełnie obcej ulicy z bukietem róż w ręku. Obrazek tak nietypowy, że przyglądałem się mu przez ładnych kilka minut stojąc w cieniu. Oczywiście później dopowiedziałem sobie do niego historię poprzedzającą owe wydarzenia i wyszła z tego całkiem wspaniała przygoda...Gdybym wiedział co mi wtedy według scenariusza groziło...;) Poważnie - obserwujcie co się dookoła dzieje. Inspiracja czeka wszędzie.

Czasami w czasie trwania sagi gracze potrafią odczuć niedosyt czegoś, czego określenie przychodzi z trudem. Często chodzi tu o atmosferę odprężenia, której potrzebują nawet wampiry. Fakt, należy dać im chwilę wytchnienia od całego tego "zaszczucia" ze wszystkich stron, gdyż w takim wypadku naturalnymi mechanizmami obronnymi jest agresja, która w grze objawia się niepotrzebnymi ofiarami i obniżeniem poziomu narratorskiego oraz ucieczka w absurd, gdy gracze wpadają w śmiech w najbardziej dramatycznych momentach wiedząc jak mało od nich zależy albo po prostu tracąc chęć do dalszej gry (głupawka). Rozwiązaniem jest zorganizowanie takiej opowieści, w której przez jakiś czas dominowała będzie atmosfera, lub w ogóle brak będzie akcji. To bardzo ciekawy i produktywny sposób na wprowadzenie głębi doznań. W takich przygodach, gdzie nie ma akcji sztuka aktorska bierze górę a rozmowy między postaciami na tematy ich egzystencji potrafią przywrócić grze magię...

Planuj punkty kulminacyjne w których będziesz wspinał się na wyżyny Narracji, a w których gracze będą musieli dać z siebie wszystko, żeby stanąć na wysokości zadania. To uznana praktyka stosowana np. w scenariuszach filmów. Nie muszą to być wcale sceny walki (nie fizycznej), lecz np. ważne decyzje które trudne są do podjęcia z wielu względów - często także etycznych. Jeden z moich graczy - Louis (nomen omen ;), anarchista miał okazję pewnego razu stanąć nad ciałem swojej Mentorki, ciężko rannej w czasie walki z istotą wielkrotnie od niej potężniejszą. Nie mógł jej uratować...jakże cierpiał gdy pozbawiał ją życia... Wyraz jego twarzy na zawsze pozostanie w mojej pamięci (pozdrowienia, Prey ;).

To dla takich właśnie chwil gramy i to one sprawiają że chcemy grać dalej. Są wspaniałe, niepowtarzalne i nie do osiągnięcia w prawdziwym życiu...

Nie obawiaj się eksperymentować wprowadzając do gry elementy, które według Ciebie pasują do Świata Mroku, a które nie zostały przez WW opisane w żadnym podręczniku (bojkotuj podręczniki! ;). Ja w moich sagach wprowadziłem elementy nadnaturalne rodem z Biblii - diabły, anioły (polecam Gods Army 1 i 2!), demony oraz Nieśmiertelnych z filmu Highlander (ale tylko z 1 części i serialu). Wyszło idealnie. Swojego czasu widziałem gdzieś system Highlander:Gathering tak więc...

Zdaję sobie sprawę z tego, że nie wyczerpałem tematu i jednocześnie nad tym ubolewam, gdyż nie potrafię określić co umknęło mojej uwadze. Mam jednak nadzieję, że uchybienia nie są znaczne, a to co przedstawiłem zainspiruje Cię w jakimś, choćby i niewielkim stopniu do tworzenia własnych wampirzych opowieści. Jeżeli tylko uznam, że coś byłoby wartego uwagi by dodać do niniejszego artykułu, a o czym przypomnę sobie niedługo, obiecuję że napiszę do następnego numeru.

Oczywiście czekam w dalszym ciągu na maile z krytyką moich metod pisania. Pozdrawiam serdecznie wszystkich czytających ten tekst oraz cały PESM (Polskie Elizjum Świata Mroku). Do zobaczenia na Polconie '99 ;)