Heuresis

Przedruk artykułu Ranny Julek! z Inkluza nr 38.

Dziś będzie o ranach. Na wstępie chciałbym prosić o nie traktowanie tego tekstu jako instrukcji dla początkujących morderców. Powstał on tylko i wyłącznie na użytek graczy i ma na celu wprowadzenie większego realizmu w grach RPG. A w tych bez walki obejść się nie może, dlatego wierzę, że pomoże on wam w ochronie własnego zdrowia i życia przede wszystkim. Zaznaczam także, że poniższy opis jest maksymalnie uproszczony. Jeśli coś będzie dla Was niezrozumiałe, chętnie służę dodatkowymi wyjaśnieniami. Odsyłam także do atlasów anatomicznych, o ile ktoś takowe posiada.

WPROWADZENIE

Aby zrozumieć niebezpieczeństwo związane z uszkodzeniami ciała, należy spojrzeć na organizm jako integralną całość. Organy wewnętrzne są ze sobą tak ściśle powiązane, że uszkodzenie jednego może spowodować śmierć pozostałych. Ponadto narządy są oplecione siecią naczyń krwionośnych, która je odżywia i zaopatruje w tlen. Zarówno organy jak i naczynia oplecione są inną siecią - włókien i pni nerwowych, za pomocą których steruje nimi mózg. Zatem teoretycznie każde uszkodzenie ciała, poprzez system zależności, może w odpowiednich warunkach doprowadzić do śmierci mózgu, co jest równoznaczne ze śmiercią całego organizmu. Niemożliwe? A jednak...

TEORIA

Ponieważ jednym z najniebezpieczniejszych następstw zadania rany jest krwotok, należy się mu odrobina uwagi. Poniżej - krótki kurs anatomii i fizjologii krążenia:

Krew jest płynem, bez którego żyć nie można. Rozprowadza ona tlen i substancje odżywcze po całym organizmie a zbiera produkty powstałe po ich zużyciu i transportuje je do narządów, które wydalają je poza organizm. Każda większa przerwa w dostawie powoduje śmierć komórek, do których krew nie dotarła.

Krew, pompowana przez serce, płynie rurami zwanymi naczyniami krwionośnymi. Te o grubej ścianie to tętnice, te o cienkiej - żyły. W tętnicach krew jest żywoczerwona, płynie bardzo szybko i pod wysokim ciśnieniem, pulsując w rytmie uderzeń serca. W żyłach krew jest ciemnoczerwona i płynie sobie leniwie.

Wraz z powstaniem rany uszkodzeniu ulegają naczynia krwionośne. Im większe naczynie uległo przerwaniu tym więcej krwi ubywa z układu krążenia. Jeśli krwi jest zbyt mało, żeby zaopatrzyć mózg to następuje śmierć organizmu.

RODZAJE RAN

Człowiek wymyślił tysiące sposobów zadawania śmierci. Zaprojektował i wykonał setki różnych narzędzi i maszyn do zabijania oraz wyszkolił w tym celu całe zastępy innych ludzi. Wszystko po to aby zadać przeciwnikowi takie rany żeby nie był on zdolny do prowadzenia walki, a najlepiej umarł. Rany te muszą być zadane w odpowiednich miejscach, z określoną siłą, tak aby uszkodziły ważne dla życia struktury i narządy organizmu. Każde z narzędzi zostawia charakterystyczny dla siebie ślad, zależny od kształtu, grubości, krawędzi czy twardości. Biorąc pod uwagę wszystkie te czynniki rany możemy podzielić na:

RANY KŁUTE - zadawane są narzędziami posiadającymi szpic, wąski, ostry koniec. Może być to nóż, sztylet, miecz, włócznia, a także długi sopel lodu, naostrzony kij itd. Rana ma taki kształt i szerokość jak przekrój narzędzia. Jest często głęboka. Dobrze penetrują ostre narzędzia o małej średnicy. Rany takie dotyczą najczęściej tułowia, rzadko głowy i szyi, mogą powstawać na dłoniach w trakcie obrony.
W obrębie klatki piersiowej skutki zależą przede wszystkim od średnicy narzędzia. Jeśli jest ona duża, ostrze trafia w żebra lub się pomiędzy nimi zaklinowuje. Jeśli jest dostatecznie wąskie, może przeniknąć pomiędzy dwoma żebrami i przeszywając mięśnie międzyżebrowe trafić w opłucną. W przypadku jej przebicia powstaje odma. Jest to ciężki stan polegający na dostaniu się powietrza do jamy opłucnej i wyrównania panującego tam podciśnienia. To z kolei powoduje, że pomimo ruchów oddechowych klatki piersiowej płuco nie może się rozprężyć. Innymi słowy mówiąc, ranny nie może nabrać powietrza i się dusi.
Jeśli ostrze wniknie jeszcze głębiej to może przebić płuco. Do odmy może zatem dołączyć masywny krwotok z przeciętych naczyń co dodatkowo wzmaga duszność i zwiększa ryzyko śmierci.
Cios w lewą okolicę przymostkową (3,4 lub 5 przestrzeń międzyżebrowa) może doprowadzić do bezpośredniego uszkodzenia ściany serca. Przecięciu może ulec naczynie wieńcowe, zaopatrujące mięsień sercowy w tlen i substancje odżywcze lub mięsień przewodnictwa (skutek: zaburzenia rytmu). Następstw przebicia ściany serca tłumaczyć już nie będę...
Jama brzuszna z kolei osłonięta jest tylko strukturami mięśniowymi, które łatwo ulegają przebiciu. Cios zadany od przodu pod prawy łuk żebrowy może powodować przebicie wątroby a w związku z tym krwotok z tego bogato unaczynionego narządu oraz wypływ żółci, która dodatkowo działa drażniąco na otrzewną. Ciosy w okolicę podmostkową oprócz wątroby mogą przebić także żołądek. Z kolei pod lewym łukiem żebrowym mogą trafić w śledzionę i powodować gwałtowny, trudny do opanowania krwotok, który przy zaopatrzeniu chirurgicznym najczęściej kończy się usunięciem tego narządu. Rany zlokalizowane w środkowej i dolnej części brzucha mogą się wiązać z przebiciem jelit i przedostaniem się treści pokarmowej do jamy otrzewnej. To z kolei niesie ze sobą bardzo groźne powikłanie w postaci zapalenia otrzewnej spowodowanej głównie zakażeniem bakteriami obecnymi w jelitach. Uszkodzone mogą także zostać naczynia krezkowe, zaopatrujące jelita.

RANY CIĘTE - zadawane są narzędziami o ostrej krawędzi. Najczęściej nie są one tak głębokie jak rany kłute, ale zależy to oczywiście od siły z jaką zostały zadane i od tego, jak ostrą krawędź miało narzędzie. Niebezpieczeństwo śmierci w tym przypadku zależy głównie od możliwości uszkodzenia ważnych struktur, jak naczynia lub nerwy, leżących płytko pod powierzchnią ciała. Na szyi są to tętnice szyjne leżące w jej przednio-bocznej części, pomiędzy krtanią a mięśniem mostkowo-sutkowym. Jest to to samo miejsce, w którym sprawdza się obecność pulsu u osób nieprzytomnych. Oprócz wspomnianych tętnic, niebezpieczne są uszkodzenia struktur krtani, jej naczyń i nerwów, a także uszkodzenie naczyń tarczycy (tuż pod krtanią), powodujące bardzo obfity krwotok.
Tętnice biodrowe zewnętrzne przechodząc pod więzadłem pachwinowym stają się tętnicami udowymi. Miejsce przejścia zlokalizowane jest stosunkowo blisko pod skórą, stąd rany w tej okolicy (pachwiny) mogą powodować bardzo groźne uszkodzenia wspomnianych tętnic, kończące się często śmiertelnym krwotokiem.

Istnieje wiele innych naczyń, zlokalizowanych blisko skóry, których uszkodzenie może być niebezpieczne, jednakże w przypadku tętnic szyjnych i udowych śmiertelność jest najwyższa, z powodu trudności technicznych w opanowywaniu krwotoku (należy ucisnąć fragment naczynia leżący PRZED raną, czyli między raną a sercem) a przede wszystkim z faktu, że śmierć następuje już po kilku minutach, w wyniku wstrząsu spowodowanego bardzo masywnym krwotokiem.

W następnym numerze zostaną opisane rany tłuczone i miażdżone (nie tak spektakularne ale również niebezpieczne) oraz sposoby zaopatrywania ran w warunkach polowych. Jeśli macie jakiekolwiek pytania i uwagi dotyczące tego tekstu lub innych stanów nagłych (zatrzymanie krążenia, utonięcie, zachłyśnięcie itp.), kierujcie je pod adres: nzapotoczny@interia.pl